محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

53

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

تبهكاران را به عنوان مصلحان اجتماعى بشناسيم ! گمان ما اين است و در اين مورد خاطرنشان مىكنيم كه دگرگونىهاى اجتماعى و تمدّن و تحوّل بزرگ را در تاريخ ، مردمانى به وجود آورده‌اند كه ايمان به خدا داشته ، و به ارزش‌هاى آسمانى پاىبند بوده‌اند ، و بهترين نمونه آن هم ، پيدايش اجتماع متمدّن اسلامى است . گروه ديگرى بر اين عقيده‌اند كه اين تنها قانونگذار نيست كه قوانين مورد نياز جامعه را وضع مىكند ؛ بلكه تبهكار نيز در وضع اين قوانين مشاركت دارد ؛ آن‌گاه كه مىخواهد آثار جرم خود را با بهره‌گيرى از سكوت قانون در بخشى از حالات پنهان كند ، و يا با فرصت‌طلبى از رخنه‌هايى كه در اثر برخورد قوانين و يا در نتيجهء سوء تفسير از قانون مرتكب جرمى مىشود . پس اين عمل وى به منزلهء هشدارى به قانونگذار است تا نقص قانونى را كه وضع كرده است ، جبران كند ! با اين همه ، انحراف همان انحراف و فساد همان فساد است ؛ و ماهيّت فساد تحت هيچ شعار و در پرتو هيچ فلسفهء خوش‌بينانه‌اى تغيير نمىكند ، زيرا اين نظريّه به مفيد بودن درهم‌ريختگى اخلاقىاى توصيه مىكند كه در خود ، هشدار خطر براى ملّت و نظام آن را دارد ! به راستى ، در نبودن يك روش اخلاقى ، ممكن است پديد آمدن هر چيزى قابل تصوّر باشد . در بعضى موارد ممكن است اين ضرب المثل عاميانه كه خلاصهء آن اين است رواج يابد ، كه مىگويند : « راهزنان و عيّاران حامى ضعفا هستند ! ! » . و يا به‌طور مثال ، ممكن است حكومت از بعضى جنبه‌هاى آن نظريّه پيروى كند كه وجود تبهكاران پديدهء قابل قبولى است ، منتهى به پزشكانى نياز دارد كه مشكل انحراف اين افراد اندك و انحراف آنان را بررسى كنند ، و هيچ نيازى به قانون‌گذارى قاطع نيست . و ممكن است كسانى را در همين كتاب معرّفى كنيم كه معتقد به استقامت در راه و روشى انحرافى باشند ! و مقاومت دربارهء آن روش را لازم بدانند درحالىكه آن روش يك روش انحرافى است ، امّا او كارى كرده است كه اگر يكى از روزنامه‌ها آن را براى دختران مدارس مطرح كند و احساسات آنها را نسبت به اصول اخلاقى كه از شكست اخلاق نشأت گرفته است ، تحريك نمايد ، و آنان اين روش را يك ضرورت شخصيّتى بپندارند و شما در خيابان‌ها اندام و موهاى آنها را ببينيد ؛ سپس همان روزنامه قضيّه را وارونه كرده و دختران با فضيلت را در پشت آن طرح شوم خود ، متهم به مخفيكارى و قرار و مدار با جوان‌ها كند !